Produkcja maszyn do przetwórstwa tworzyw sztucznych w kontekście globalnej konkurencji „Innowacje coraz częściej nie powstają już w Europie”

Od marca liczba nowych zamówień w firmie Wittmann utrzymuje się na poziomie, jaki producent maszyn odnotował ostatnio około czterech lat temu. Dyrektor zarządzający Michael Wittmann uważa jednak, że jest jeszcze zbyt wcześnie, by mówić o odwróceniu trendu. W wywiadzie opowiada o zamówieniach z USA, roli Chin oraz konkurencji ze strony maszyn importowanych. Wyjaśnia, dlaczego sztuczna inteligencja nie jest jeszcze skalowalna w branży formowania wtryskowego, co zaprezentowano na targach Fakuma oraz dlaczego największe obawy budzi w nim ustawodawstwo z Brukseli.

Od marca liczba nowych zamówień w Grupie Wittmann utrzymuje się na najwyższym poziomie od około czterech lat. Michael Wittmann, dyrektor zarządzający firmy, który od maja wraz ze swoim ojcem, dr. Wernerem Wittmannem, stoi na czele wszystkich obszarów działalności w ramach podwójnego kierownictwa, uważa jednak, że jest jeszcze zbyt wcześnie, by mówić o odwróceniu trendu. W rozmowie z PlastXnow wyjaśnia, skąd bierze się popyt i dlaczego Europa traci swoją pozycję jako miejsce produkcji, skoro innowacje coraz częściej powstają gdzie indziej. Mówi o roli Chin i Indii, strategii „It's all Wittmann” oraz o Eco Primus jako odpowiedzi na maszyny importowane z Chin. W kwestii sztucznej inteligencji jasno pokazuje, na jakim etapie rozwoju znajduje się obecnie ta technologia w branży formowania wtryskowego.

Jak ocenia Pan sytuację w branży produkcji maszyn do przetwórstwa tworzyw sztucznych? Czy zauważa Pan wzrost skłonności do inwestycji, czy też sytuacja rynkowa jest nadal zbyt niestabilna?

Michael Wittmann: Od marca możemy cieszyć się prawdziwym ożywieniem działalności biznesowej, mimo że ogólne warunki gospodarcze w zasadzie nie uległy zmianie. Ze względu na wojnę z Iranem można by nawet przypuszczać, że sytuacja się pogorszyła, ale tak nie jest. Projekty, które były omawiane i odkładane na wiele miesięcy lub lat, nabierają teraz konkretnego kształtu, a niektóre z nich zostały niedawno zatwierdzone i sfinalizowane. Czy to długo wyczekiwany zwrot w trendzie? Moim zdaniem jest jeszcze zbyt wcześnie, by to stwierdzić. Korzystamy jednak z naszej międzynarodowej obecności. Rynek północnoamerykański jest obecnie bardzo aktywny. Inwestuje się tam m.in. w rozbudowę centrów danych, ale także w technologię medyczną. W Europie sytuacja jest bardziej złożona.

Wspomniał Pan o Europie. Jak wygląda sytuacja w Niemczech i w pozostałej części Europy? Czy jest to trwałe ożywienie gospodarcze, czy tylko krótkotrwała fluktuacja?

Wittmann: Cieszymy się, że w ostatnich miesiącach również Niemcy wykazują aktywność, nawet wśród dostawców motoryzacyjnych. Wynika to jednak z efektów konsolidacji. Wielu dostawców wypada z łańcuchów dostaw, a ich oprzyrządowanie jest przenoszone do pozostałych firm. Te nie zawsze dysponują odpowiednimi maszynami i urządzeniami peryferyjnymi, więc częściowo lub całkowicie inwestują w nowy sprzęt. Jest to krótkotrwała zmiana i nie ma charakteru długoterminowego. Również w Europie Wschodniej znów coś się dzieje, zwłaszcza w Czechach i na Słowacji. Na rynku chińskim sytuacja jest nieco stonowana. Jednak dzięki eksportowi do krajów sąsiednich, a częściowo także do Indii, pracujemy tam na granicy naszych możliwości produkcyjnych.

Jeśli innowacje nie będą już powstawać tutaj, produkcja również nie powróci do Europy.

Michael Wittmann

Zostańmy jednak jeszcze na chwilę w Europie. Na ile konkurencyjna jest Europa jako miejsce prowadzenia działalności przy wysokich kosztach energii i wynagrodzeń?

Wittmann: Zasadniczo Europa jest konkurencyjna. Możemy opierać się na bogatym zasobie know-how oraz na wysoko wykwalifikowanych, zaangażowanych pracownikach, którzy przez dziesięciolecia rozwijali ten zasób. Do tego dochodzi dobry park maszynowy o wysokim stopniu automatyzacji. Jest to jednak tylko chwilowy obraz sytuacji. Koszty prowadzenia działalności są wysokie, choć nie można wrzucać wszystkich krajów europejskich do jednego worka. Mam na myśli Europę Środkową i Zachodnią. Brakuje nam tutaj innowacji w przyszłościowych, istotnych gospodarczo obszarach działalności. Kiedyś byliśmy w centrum innowacji. Jednym z motorów napędowych zawsze był przemysł motoryzacyjny. Obecnie jednak stara się on przede wszystkim obniżyć koszty i w dużym stopniu opiera się na chińskich łańcuchach dostaw. Jednocześnie, choć nadrabia zaległości w zakresie technologii akumulatorów, wiele innowacji przenosi się gdzie indziej. Innowacje oznaczają jednak przyszłą produkcję. Jeśli innowacje nie będą już miały miejsca tutaj, produkcja również nie powróci do Europy. Do tego dochodzi fakt, że znaczna część kapitału inwestycyjnego napływa na inne rynki, przede wszystkim do USA, gdzie wzrost napędza między innymi budowa centrów danych. Chiny to z kolei zupełnie inny temat. Mamy tu do czynienia z bardzo przyjazną dla gospodarki polityką przemysłową, która jest sterowana centralnie.  Dlatego niezwykle ważne jest, abyśmy ponownie lepiej promowali nasze atuty. Stanowi to obecnie wyzwanie dla całej branży.

Chiny są jednocześnie rynkiem zbytu, miejscem produkcji i konkurentem. Jaką rolę odgrywa ten kraj w perspektywie długoterminowej dla firmy Wittmann?

Wittmann: Chiny są dla nas niezwykle ważnym rynkiem. Posiadamy tam dwa zakłady produkcyjne. Rozbudowaliśmy nasz główny zakład w Kunshan. Uroczystość otwarcia odbyła się w grudniu 2025 roku, a powierzchnia produkcyjna została podwojona do 15 000 metrów kwadratowych. Na południu, w Dongguan, od dawna mieliśmy własny oddział, a teraz rozpoczęliśmy tam również produkcję, w szczególności robotów. Chiny zyskują również coraz większe znaczenie jako miejsce rozwoju, pozwalające nam dostosować się do lokalnych łańcuchów dostaw i wymagań lokalnych klientów. Odpowiadamy na ten popyt dzięki najnowszym inwestycjom w Chinach.

Podczas naszej ostatniej rozmowy podkreślił Pan, że Indie są rynkiem rozwijającym się. Jak wyglądała sytuacja w tym zakresie?

Wittmann: Posiadamy w Indiach ośrodek badawczo-produkcyjny, który również nadal rozbudowujemy. Indie to odrębny rynek, a klienci wymagają produktów dostosowanych do lokalnych potrzeb. Opracowujemy tam na przykład systemy automatyzacji IML oraz oferujemy suszarki na gorące powietrze i urządzenia do regulacji temperatury oleju, które znajdują zastosowanie już przy niższych temperaturach procesowych – jest to konieczne, ponieważ woda w Indiach często nie jest wystarczająco czysta. Nie sprzedawalibyśmy tych urządzeń w Europie, ponieważ nasi klienci tutaj mogą pracować z wodą. Indie są bardzo wrażliwe na koszty i stawiają na sprawdzoną technologię. To duża różnica w porównaniu z Chinami, gdzie w grę wchodzi bardzo dużo innowacji, na przykład w przypadku wysoce złożonych części do telefonów komórkowych i elektroniki. Tak wrażliwego na koszty rynku, jakim są Indie, nie da się obsługiwać wyłącznie z Europy.

Omówmy pokrótce kwestię struktury organizacyjnej. Od maja 2026 r. wraz ze swoim ojcem, dr. Wernerem Wittmannem, kieruje Pan również działem wtryskarek w ramach podwójnego kierownictwa. Ma to na celu jeszcze silniejsze zintegrowanie obszarów wtryskarek oraz automatyki i urządzeń peryferyjnych. Jakie konkretne zmiany ma to przynieść dla klientów i dla strategicznego kierunku rozwoju przedsiębiorstwa?

Wittmann: Chcemy jeszcze bardziej konsekwentnie oferować kompletny pakiet obejmujący maszynę, robota i urządzenia peryferyjne jako zintegrowane rozwiązanie. Dla klienta oznacza to mniej punktów styku, a nam pozwala lepiej wykorzystać potencjał w zakresie wydajności i jakości. Od przygotowania i podawania materiału, poprzez proces formowania wtryskowego – w tym regulację temperatury i automatyzację – aż po recykling w linii produkcyjnej i rozwiązania cyfrowe – jako Grupa Wittmann oferujemy wszystkie komponenty niezbędne do konkurencyjnej produkcji wtryskowej, pochodzące z własnego działu rozwoju i produkcji. We wszystkich obszarach – wtryskarki, urządzenia peryferyjne i automatyzacja – opieramy się na wieloletnim doświadczeniu, które wykorzystujemy do opracowywania rozwiązań odpowiadających konkretnym i indywidualnym wyzwaniom naszych klientów. Ta dogłębna znajomość procesów, rozwijana przez dziesięciolecia, stanowi wyraźną przewagę Grupy Wittmann.

Strategia „It’s all Wittmann”, uruchomiona już w 2022 roku, opiera się na ścisłym powiązaniu wszystkich obszarów działalności w ramach zintegrowanego systemu całościowego. Czy klienci pozwalają sobie na to w obecnej sytuacji, czy też większym zainteresowaniem cieszą się poszczególne elementy?

Wittmann: O tym decyduje klient, a ostatecznie często – przeznaczenie urządzenia. Niektórzy chcą maszynę i robota, inni dodatkowo urządzenia do regulacji temperatury, a jeszcze inni – cały pakiet. Zalety integracji są łatwe do wyjaśnienia: każde połączenie między różnymi dostawcami wiąże się z nakładem pracy związanym z koordynacją, którego można uniknąć. Niewiele jest firm, które oferują to na tak głębokim poziomie. Potrafimy wyjść poza ramy pojedynczego produktu i zawsze mamy na uwadze cały proces.

Czy w wyniku tego połączenia powstaną nowe produkty?

Wittmann: Częściowo. Zasadniczo każdy produkt musi być w stanie samodzielnie utrzymać się na rynku. Nowe produkty powstają na przykład w obszarze cyfryzacji, jak Wittmann 4.0 z cyfrowym zestawem danych narzędzi i funkcją Plug&Produce. Cyfrowy zestaw danych narzędziowych centralnie zarządza parametrami i proponuje odpowiednie urządzenia peryferyjne dla danego narzędzia. System sprawdza przy tym, czy podłączone urządzenie spełnia wymagania, na przykład dotyczące temperatury lub liczby komponentów, a następnie przesyła zestawy parametrów, co zmniejsza ryzyko wystąpienia błędów. Kolejnym przykładem jest Smart Recycling. W tym zakresie tworzymy dla naszych klientów indywidualne pakiety urządzeń peryferyjnych. Kluczową rolę odgrywa tu doradztwo, obejmujące próby mielenia i symulacje. 

Na targach Fakuma zaprezentowali Państwo Eco Primus, w pełni elektryczną maszynę do standardowych zastosowań. Czy obecnie wydajność jest ważniejsza niż maksymalna moc?

Wittmann: Standardowe zastosowanie nie oznacza ograniczonej wydajności, lecz zakłada określony zakres wymagań. Wybór opcji jest ograniczony i nie przewiduje się specjalnych rozwiązań dostosowanych do potrzeb klienta. Nie idziemy na żadne kompromisy w kwestii jakości, wydajności i dostępności części zamiennych. Chodzi o dostosowanie do indywidualnych potrzeb bez nadmiernego komplikowania konstrukcji. Dawniej opcje kupowano na zapas, dziś natomiast zwraca się uwagę na konkretne zastosowanie. Dlatego oferujemy obie opcje: maszyny z szerokim zakresem opcji i dużą elastycznością oraz wydajne, tańsze maszyny do zastosowań, które tego nie wymagają. Jest to odpowiedź na maszyny azjatyckich dostawców, które są szybko dostarczane z dużych zapasów magazynowych, ale nie można ich dostosować do indywidualnych potrzeb. Dzięki modelowi Eco Primus łączymy opłacalność z krótkimi terminami dostaw oraz sprawdzonymi technologiami opracowanymi w Europie.

Jakie inne innowacje zaprezentowali Państwo na targach Fakuma?

Wittmann: Po raz pierwszy zaprezentowaliśmy na targach kompletną ofertę produktów Primus – od urządzeń peryferyjnych Primus, przez robota Primus, aż po wtryskarkę Eco Primus. Na maszynie Eco Primus produkowaliśmy nasadki do wstrzykiwaczy insuliny przy użyciu ośmiokomorowego narzędzia. Właśnie masowa produkcja w branży medycznej czerpie korzyści z w pełni elektrycznej, a jednocześnie ekonomicznej koncepcji Eco Primus. Dużym zainteresowaniem cieszyły się również dwie aplikacje wykorzystujące procesy wspomagane gazem na dwóch maszynach Smart Power: formowanie wtryskowe piankowe Cellmould oraz technologia wewnętrznego ciśnienia gazowego Airmould. Obie te technologie przetwórcze ponownie znajdują się w centrum zainteresowania użytkowników, ponieważ pozwalają oszczędzać materiał, a dzięki zmianie parametrów przetwórczych – również energię. Naszym celem rozwojowym jest zawsze zrównoważony rozwój gospodarczy. Nikt nie wdraża rozwiązania tylko dlatego, że jest przyjazne dla środowiska. Zrównoważony rozwój musi się opłacać.

To, że coś jest przyjazne dla środowiska, nie oznacza, że wszyscy z tego korzystają. Zrównoważony rozwój musi się opłacać.

Michael Wittmann

W jednym z poprzednich wywiadów powiedział Pan, że cyfryzacja i sztuczna inteligencja są niezbędne do prowadzenia konkurencyjnej produkcji. Gdzie obecnie dostrzega Pan największe konkretne korzyści płynące ze sztucznej inteligencji w formowaniu wtryskowym – poza samym hasłem marketingowym?

Wittmann: Teoretycznie w zakresie monitorowania i optymalizacji procesów. W tych obszarach generowanych jest bardzo dużo danych, a sztuczna inteligencja potrafi je analizować lepiej niż człowiek. Między tym, co jest teoretycznie możliwe, a tym, co jest dostępne na rynku, nadal istnieje duża luka. Podstawą sztucznej inteligencji są dane, a dostęp do nich ma producent maszyn, ale także każdy inny uczestnik rynku, jedynie w ograniczonym zakresie. W przypadku określonych rodzin części pojawiają się możliwości gromadzenia danych i szkolenia systemu. Pytanie brzmi, na ile dobrze wyszkolony model sztucznej inteligencji da się skalować na części o zupełnie innej geometrii. Zastosowania wykraczające poza dostosowane do potrzeb prezentacje targowe i środowisko akademickie można by zrealizować jedynie przy bardzo dużym nakładzie pracy, za który nikt nie byłby skłonny zapłacić. Branża nie dokonała jeszcze przełomu w kierunku uniwersalnego zastosowania. Wymagałoby to ogromnych inwestycji w zbiory danych, a branża jest silnie rozdrobniona, a wiedza jest dostępna lokalnie. Dane nie są publicznie dostępne, ponieważ firmy nie chcą ich udostępniać do szkolenia modeli sztucznej inteligencji. Celem jest autonomiczne formowanie wtryskowe, co jest możliwe w przypadku niektórych części, ale skalowanie to zupełnie inna sprawa. Potrzeba na to jeszcze czasu.

A gdzie już teraz wykorzystują Państwo sztuczną inteligencję?

Wittmann: W przypadku AIM4Help, naszego chatbota przeznaczonego do wsparcia technicznego pierwszego poziomu. AIM4Help wykracza daleko poza instrukcję obsługi i obejmuje dokumentację techniczną dotyczącą również wcześniejszych generacji sterowników. Ponieważ wiele urządzeń nie jest podłączonych do Internetu, dostęp odbywa się za pośrednictwem telefonu komórkowego za pomocą kodu QR. Pytania można również zadawać głosowo, we wszystkich językach, a system odpowiada w języku, w którym zadano pytanie. Odwiedzający targi Fakuma mogli to sami wypróbować przy wtryskarkach, robotach i urządzeniach do regulacji temperatury na naszym stoisku. Dużą zaletą jest oszczędność czasu podczas wyszukiwania informacji i rozwiązywania problemów. Oprócz AIM4Help firma Wittmann na targach Fakuma skupiła się na naszym systemie MES. TEMI+ przekształca się w TEMI Next, który po raz pierwszy zaprezentowaliśmy właśnie na targach Fakuma. Opracowaliśmy ten system MES od podstaw, aby optymalnie spełnić wymagania obecnych i przyszłych zastosowań sztucznej inteligencji. Wiele zastosowań jest dziś dla nas jeszcze trudnych do wyobrażenia. Możliwe jest na przykład zarządzanie obciążeniem, w ramach którego sztuczna inteligencja uruchamia park maszynowy w taki sposób, aby nie dochodziło do szczytów zużycia energii. Ważne jest, abyśmy projektowali nasze systemy w sposób otwarty, tak aby były one przygotowane na przyszłe zastosowania sztucznej inteligencji.

Automatyzacja stanowi kluczowy element strategii firmy Wittmann. Gdzie Państwa zdaniem tkwi obecnie największy potencjał automatyzacji w dziedzinie formowania wtryskowego?

Wittmann: W mniejszym stopniu dotyczy to robotyki, która jest szeroko stosowana w formowaniu wtryskowym i gdzie pojawiła się już dawno temu. Największy potencjał tkwi w obszarach, które dotychczas pozostawały raczej w tle. Zaczyna się to od wsparcia operatora – hasło: niedobór wykwalifikowanych pracowników – poprzez określanie i ustawianie danych narzędzi oraz optymalnych parametrów procesu, aż po autonomiczną wtryskarkę. Obejmuje to również Wittmann 4.0 z ciągłą komunikacją między maszyną a urządzeniami peryferyjnymi, czyli zautomatyzowaną wymianą narzędzi oraz technologią Plug&Produce. Duży potencjał dostrzegam również w zautomatyzowanej kontroli jakości, w samym procesie – na przykład dzięki naszym algorytmom oprogramowania HiQ – lub w końcowych stacjach kontrolnych wyposażonych w systemy kamer. Również roboty humanoidalne będą w przyszłości oferować ogromny potencjał, ale do tego jeszcze daleko nam.Kolejnym hasłem jest termografia inline. Dzięki osprzętowi montowanemu na końcu ramienia robota jest ona teraz możliwa również w trybie inline, co można było zobaczyć na stoisku firmy Wittmann podczas targów Fakuma. Części były sprawdzane bezpośrednio w trakcie trwania procesu – co stanowi 100-procentową kontrolę jakości.Musimy wykorzystać ten potencjał, zwłaszcza w Europie, aby zwiększyć wydajność. Być może lokalizacje o wysokich kosztach pracy staną się tutaj nawet przewagą konkurencyjną. Firmy w Europie Środkowej od zawsze kierują się bowiem dążeniem do maksymalnej wydajności. Stanowi to wyzwanie dla naszego rozwoju, a rozwiązania, które opracujemy, będziemy mogli następnie oferować na całym świecie.

Możliwość recyklingu, wykorzystanie materiałów pochodzących z recyklingu oraz efektywność energetyczna stają się coraz ważniejsze dla przetwórców. W jakim stopniu wymagania te wpływają na rozwój wtryskarek i urządzeń peryferyjnych?

Wittmann: Jeśli chodzi o samą wtryskarkę, niekoniecznie w takim stopniu, jak można by przypuszczać. Natomiast w przypadku urządzeń peryferyjnych – jak najbardziej, zwłaszcza w zakresie transportu i dozowania materiału. W przypadku recyklingu mechanicznego duża zawartość pyłu stanowi prawdziwe wyzwanie dla gospodarki o obiegu zamkniętym, ponieważ ostatecznie chce się uniknąć downcyklingu. To doprowadziło nas do stworzenia nowego produktu – Feedmax Clean, czyli przenośnika z wbudowanym systemem odpylania, który stanowi integralną część naszych rozwiązań Smart Recycling. Smart Recycling łączy rozdrabniacz, w razie potrzeby suszarkę, przenośnik i dozownik w jeden pakiet, który komponujemy w ścisłej współpracy z klientem. W ten sposób można zapewnić stałą, wysoką jakość granulatu i recyklatu. W ubiegłym roku otworzyliśmy w Norymberdze nowe centrum techniczne. Nasi klienci mogą przywieźć tam swoje materiały, a w razie potrzeby również swoje narzędzia. Wspólnie przeprowadzamy próby mielenia i przetwarzamy zmielony materiał bezpośrednio na wtryskarkach. Podczas targów Fakuma zaprezentowaliśmy Feedmax Clean w nowej wielkości 300, przeznaczony do procesów o dużej wydajności przepływu materiału.

Wróćmy jeszcze na chwilę do tematu rozwoju lokalizacji. Jeśli takie lokalizacje jak Turcja czy Chiny będą się rozwijać: czy badania i rozwój pozostaną w Europie?

Wittmann: Europa pozostaje dla Grupy Wittmann bardzo ważnym ośrodkiem rozwoju. Wiedzy specjalistycznej dotyczącej maszyn i urządzeń nie da się po prostu przenieść, a my zresztą tego nie chcemy. W Austrii, a także w Niemczech, zatrudniamy długoletnich, wysoko wykwalifikowanych pracowników, z których wiedzy i doświadczenia nadal czerpiemy ogromne korzyści w zakresie rozwoju.

Na koniec chcielibyśmy jeszcze zapytać, co budzi w Państwu większe obawy: warunki gospodarcze czy przemiany technologiczne?

Wittmann: Bardzo martwimy się o Europę, a zwłaszcza o przepisy z Brukseli, które mają na nas ogromny wpływ. Chociaż mówi się o ograniczaniu biurokracji, w rzeczywistości wydaje się, że co miesiąc pojawia się coś nowego, co wiąże się z absurdalnym nakładem pracy. Musimy angażować pracowników do zadań, które nie przynoszą nam żadnych korzyści, a często służą jedynie statystykom. Nie sądzę, aby w Brukseli istniało już zrozumienie tego, co to oznacza dla poszczególnych firm. W ten sposób tracimy coraz więcej czasu i konkurencyjności.