Po drugie, gospodarka o obiegu zamkniętym wymaga sprawnie funkcjonujących rynków opartych na wiarygodnych wskaźnikach wykorzystania materiałów pochodzących z recyklingu, opłatach licencyjnych dostosowanych do kryteriów ekologicznych oraz zrównoważonych zamówieniach publicznych. Po trzecie, region domaga się przyspieszenia procesu skalowania, dlatego środki przeznaczone na transformację muszą być celowo kierowane do pilotażowych projektów przemysłowych i nie mogą być przekierowywane do budżetu federalnego.

„Obszary przyszłościowe programu high-tech mają jedną wspólną cechę: wymagają wysokiego poziomu kompetencji w zakresie materiałów” – podkreślił również dr Thorsten Dreier, dyrektor ds. technologii w firmie Covestro, w swoim wykładzie wprowadzającym: „Bez tworzyw sztucznych dostosowanych do indywidualnych potrzeb postęp technologiczny byłby niemożliwy. Dlatego każdy, kto dąży do osiągnięcia wiodącej pozycji technologicznej, musi również zapewnić w swoim kraju niezbędne łańcuchy materiałowe, produkcyjne i wartości dodanej.”

Dyskusja panelowa: Wzmocnienie łańcuchów wartości 

Podczas dyskusji panelowej dr Carsten Gerhardt, partner w firmie doradczej EY, zwrócił uwagę na znaczenie współpracy między środowiskiem naukowym, przemysłem, start-upami, inwestorami i polityką dla tworzenia wydajnych ekosystemów innowacji: „Niemcy powinny ogólnie rzecz biorąc w większym stopniu kierować się myśleniem w kategoriach kompletnych łańcuchów wartości i konkretnych projektów skalowania”.

Również prof. Manfred Renner, dyrektor klastra doskonałości Fraunhofer Circular Plastics Economy (CCPE) oraz dyrektor Fraunhofer-Umsicht, podkreślił podczas panelu dyskusyjnego, że największym ryzykiem jest to, że inne regiony szybciej wdrożą nowe technologie na skalę przemysłową. „Kto opanuje instalacje pilotażowe, projekty demonstracyjne i skalowanie przemysłowe, ten ostatecznie decyduje o tym, gdzie powstaje wartość dodana i miejsca pracy oraz kto będzie liderem w dziedzinie technologii przyszłości.” 

Przejście na gospodarkę tworzyw sztucznych opartą na obiegu zamkniętym i neutralną pod względem emisji gazów cieplarnianych może się powieść tylko wtedy, gdy zachowane zostaną istniejące struktury produkcyjne, a jednocześnie wprowadzone zostaną nowe technologie, infrastruktura i modele biznesowe. Jens Hambricht, koordynator ds. strategii recyklingu tworzyw sztucznych w firmie BASF, podkreślił w tym kontekście: „Aby naprawdę osiągnąć tę transformację, potrzebujemy wspomnianej pewności prawnej wynikającej z przepisów, które wyznaczają jasne cele”.

Przykłady innowacji w dziedzinie tworzyw sztucznych

Uczestniczące w konferencji przedsiębiorstwa przemysłowe zaprezentowały sprawdzone w praktyce innowacje materiałowe i technologiczne obejmujące cały łańcuch wartości. Firma Covestro zaprezentowała lekkie poliwęglanowe materiały konstrukcyjne przeznaczone dla robotyki, a także specjalistyczne folie poliuretanowe do urządzeń noszonych w technice medycznej. „Tworzywa sztuczne mają jedną wyjątkową właściwość – potrafią łączyć różne elementy” – podkreślił Stefan Mechnik, koordynator ds. komunikacji politycznej w firmie Covestro.

Firma Dow zaprezentowała w pełni usieciowany system izolacji z polipropylenu o wysokiej wytrzymałości na topnienie (XLPE) do kabli prądu stałego o napięciu 525 kV, który umożliwia pracę w wyższych temperaturach i zwiększa wydajność przesyłu o 20–25 %. Borouge International inwestuje ponad 150 mln euro w zakładzie w Burghausen w celu potrojenia zdolności produkcyjnych w zakresie polipropylenu o wysokiej wytrzymałości na topnienie (High-Melt-Strength) nadającego się do recyklingu (HMS-PP) i zaprezentowała uchwyt zderzaka z PP zawierający 65 % PCR, a także buty do biegania z podeszwą środkową z pianki EVA na bazie CO₂.

Firma Evonik zaprezentowała pod nazwą „Debonding on Demand” dodatek do klejów przeznaczony do systemów PUR, który można celowo odklejać w temperaturach wyzwalających od 80 do 180 °C, a także współspoiwo do odbarwiania Tego Res 1100, służące do usuwania nadruków z folii. Firma Polymaterials zaprezentowała wirtualne mieszanie tworzyw sztucznych za pomocą platformy AI X-Plorator, dzięki której można obliczyć receptury mieszanek tworzyw sztucznych z możliwością prognozowania w ciągu minut, a nie miesięcy. Firma BASF zaprezentowała postępy technologiczne w zakresie recyklingu mechanicznego pianek PUR, chemicznej depolimeryzacji tkanin poliamidowych, a także produkt Ultramid Ccycled z bilansem masowym i zerowym śladem węglowym netto.

W dziedzinie recyklingu chemicznego firma Arcus Greencycling Technologies prowadzi przemysłową instalację demonstracyjną do pirolizy we Frankfurcie-Höchst o wydajności 4 000 jato, przeznaczoną do przetwarzania odpadów mieszanych. Firma Lyondell Basell buduje w Wesseling, przy nakładach inwestycyjnych przekraczających 250 mln euro, zakład Moretec o wydajności 50 000 jato, przeznaczony do produkcji wysokiej jakości surowców typu „drop-in”.

Firma Matterr wdraża w parku chemicznym Knapsack technologię hydrolizy służącą do rozkładania złożonych odpadów poliestrowych na monomery o najwyższej czystości. „Dzięki materiałowi pochodzącemu z recyklingu producenci poliestrów mogą stopniowo uzupełniać swoje produkty w łańcuchu wartości o zrównoważone odmiany” – wyjaśnia Melanie Hackler, dyrektor generalna firmy Matterr. Firma Röhm opracowuje w Worms chemiczny proces depolimeryzacji zużytego PMMA, charakteryzujący się wydajnością przekraczającą 90%. Z kolei Vinyl Plus Deutschland zwróciło uwagę na ugruntowane obiegi recyklingu w obiegu zamkniętym dla profili okiennych z PVC, osiągające wskaźnik odzysku na poziomie 78%.

Perspektywy dla Niemiec jako ośrodka innowacji

Wszystkie te przykłady pokazują, że w Niemczech nie brakuje kompetencji w zakresie innowacji. Sprawdzone w praktyce rozwiązania – od mieszania wspomaganego sztuczną inteligencją, przez systemy adhezyjne z możliwością usunięcia, aż po przemysłowe instalacje do pirolizy i hydrolizy – dowodzą, że dostępne są podstawy technologiczne niezbędne do przeprowadzenia transformacji.

Jeśli postulaty branży dotyczące polityki gospodarczej zostaną zrealizowane, szybkie wdrożenie tych projektów pilotażowych do komercyjnej produkcji seryjnej na dużą skalę zapewni przetwórcom stabilne dostawy surowców i pozwoli na trwałe utrzymanie wartości dodanej w przemyśle w Niemczech.